Cenaze Namazının Önemi ve Hükmü

Kuran-ı Kerim'de "...Her nefis ölümü tadacaktır..." (Al-i İmran, 185) buyrulur. Ölüm, hayatın kaçınılmaz bir gerçeği ve İslam dininde ahiret inancının merkezinde yer alır. Bir Müslüman vefat ettiğinde, geride kalan mümin kardeşlerinin ona karşı bir dizi görevi vardır; bunlardan en önemlilerinden biri de cenaze namazıdır.

Cenaze namazı, Fard-ı Kifaye bir ibadettir. Yani, Müslümanlardan bir grup tarafından yerine getirildiğinde, diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkar. Ancak hiç kimse kılmazsa, o bölgedeki tüm Müslümanlar sorumlu olur. Bu namazın amacı, ölen mümin kardeşimiz için af ve mağfiret dilemek, onun ruhani yolculuğuna dualarla eşlik etmektir.

Cenaze Namazına Başlamadan Önce Bilinmesi Gerekenler (Şartlar)

Cenaze namazını kılabilmek için bazı temel şartların yerine getirilmiş olması gerekir:

• Niyet: Cenaze namazı kılmaya niyet etmek esastır. Niyet, "Niyet ettim Allah rızası için hazır olan cenaze namazını kılmaya, imama uymaya" şeklinde yapılır.
• Taharet: Cenaze namazı kılacak kişinin abdestli (veya gusüllü) olması, bedeninin, elbisesinin ve namaz kılacağı yerin temiz olması gerekir.
• Kıble: Namaz kılan herkesin kıbleye dönük olması şarttır.
• Cenaze: Ölen kişinin Müslüman olması, yıkanmış, kefenlenmiş ve cemaatin önünde hazır bulunması gerekir. Cenazenin imamın önünde ve kıbleye doğru yatırılması yaygın uygulamadır.
• Vakit: Cenaze namazı için özel bir vakit şartı yoktur. Kerahat vakitleri dışında her zaman kılınabilir, ancak vefatın ardından bekletmeden kılınması tercih edilir.

Cenaze Namazının Adım Adım Kılınışı

Cenaze namazı, rükû ve secdesi olmayan, sadece ayakta kılınan bir namazdır. Dört tekbirden (Allahu Ekber demekten) oluşur. İşte kılınışı:

1. Tekbir (İftitah Tekbiri):

İmam "Allahü Ekber" der ve ellerini kulak hizasına kadar kaldırır. Cemaat de aynı şekilde "Allahü Ekber" diyerek ellerini kaldırır ve göbek altında bağlar. Bu ilk tekbirden sonra ayakta ve gizlice şu dua okunur:

Okunacak Dua:
Sübhaneke Allahümme ve bihamdik ve tebarekesmük ve teâlâ ceddük ve celle senâük ve lâ ilâhe ğayrük.
(Normal namazdaki Sübhaneke duasına "ve celle senâük" ilave edilir.)

2. Tekbir:

İmam tekrar "Allahü Ekber" der. Bu tekbirde eller kaldırılmaz, sadece "Allahü Ekber" denir. Cemaat de aynı şekilde tekbir getirir. Elleri bağlı bir şekilde, ayakta ve gizlice Salavat-ı Şerifeler okunur:

Okunacak Dualar:
Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrahime ve alâ âli İbrahim. İnneke hamidün mecîd.
Allahümme barik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ barekte alâ İbrahime ve alâ âli İbrahim. İnneke hamidün mecîd.

3. Tekbir:

İmam yine "Allahü Ekber" der. Eller kaldırılmaz, sadece tekbir getirilir. Cemaat de aynı şekilde tekbir getirir. Elleri bağlı bir şekilde, ayakta ve gizlice cenaze duası okunur. Eğer cenaze duası bilinmiyorsa, Fatiha suresi veya Kunut duaları okunabilir ya da sadece samimi bir şekilde ölen için dua edilebilir.

Cenaze Duası (Yetişkin Erkek/Kadın İçin):
(Arapça metin bilmeyenler için Türkçe anlamı ile dua edilebilir.)
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ وَأَكْرِمْ نُزُلَهُ وَوَسِّعْ مُدْخَلَهُ وَاغْسِلْهُ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ وَنَقِّهِ مِنَ الْخَطَايَا كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ وَأَبْدِلْهُ دَارًا خَيْرًا مِنْ دَارِهِ وَأَهْلاً خَيْرًا مِنْ أَهْلِهِ وَزَوْجًا خَيْرًا مِنْ زَوْجِهِ وَأَدْخِلْهُ الْجَنَّةَ وَأَعِذْهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ وَمِنْ عَذَابِ النَّارِ
Türkçe Anlamı: "Allah'ım! Onu bağışla, ona merhamet et, ona afiyet ver, onu affet. Onun konakladığı yeri değerli kıl, girişini genişlet. Onu su, kar ve dolu ile yıka. Beyaz elbisenin kirden temizlendiği gibi onu da günahlardan temizle. Ona dünyadaki evinden daha hayırlı bir ev, ailesinden daha hayırlı bir aile, eşinden daha hayırlı bir eş ver. Onu cennete koy. Onu kabir azabından ve cehennem azabından koru."

Çocuk Cenazesi İçin Dua:
Çocuklar için, onların günahsızlığı ve ahiret hayatındaki şefaatçi rolleri göz önünde bulundurularak farklı dualar okunur. Genellikle, çocuğun Müslüman anne babası için af ve mağfiret dilenir, çocuğu da cennetteki şefaatçi kılınması istenir.

4. Tekbir:

İmam son kez "Allahü Ekber" der. Eller kaldırılmaz, sadece tekbir getirilir. Cemaat de aynı şekilde tekbir getirir. Elleri bağlı bir şekilde, ayakta ve gizlice Müslümanların geneli için, ölenin yakınları ve tüm ümmet için dua edilir.

Okunacak Dua (Örnek):
اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُ وَلَا تَفْتِنَّا بَعْدَهُ وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ
Türkçe Anlamı: "Allah'ım! Bizi onun ecirinden mahrum etme, ondan sonra bizi fitneye düşürme. Bizi ve onu bağışla."

Selam Verme:

Dördüncü tekbirin ardından, imam önce sağa, sonra sola dönerek "Esselâmü aleyküm ve rahmetullah" der. Cemaat de aynı şekilde selam vererek namazı bitirir. Selam verilirken eller çözülür.

Cenaze Namazı Hakkında Önemli Notlar

• Cenaze namazında rükû, secde ve oturma (ka'de) yoktur. Tamamen ayakta kılınır.
• İmam, erkek cenazenin baş hizasında, kadın cenazenin ise bel hizasında durur.
• Cenaze namazına sonradan yetişen bir kişi, imamın hangi tekbirde olduğunu dikkate alarak, hemen niyet edip namaza başlar. Yetişemediği tekbirleri imam selam verdikten sonra peş peşe "Allahü Ekber" diyerek kendi başına tamamlar, dua okumaz.
• Bu namazın asıl amacı, ölen kişiye dua etmek ve Allah'tan mağfiret dilemektir. Dolayısıyla dualara samimiyetle odaklanmak önemlidir.
• Cenaze namazına katılım, bir Müslümanın diğerine karşı sosyal sorumluluğunun ve kardeşlik bağının da bir göstergesidir.